KING OTTO’S GREECE

«Ναί! είμαι η βάρβαρος Αλβανία (Ιλλυρία)· αλλ’ ενταυτώ και η μήτηρ του Σκουφά και του Κουντουριώτη, του Μπότσαρη και του Μιαούλη, του Καραϊσκάκη και του Σαχτούρη, του Τζαβέλλα και του Τομπάζη, και όλων των άλλων ηρώων και ευεργετών και πνευματικών σκαπανέων του νέου Ελληνισμού, τους αποίους ο αείμνηστος Πορφύριος ΕΘΝΑΡΧΑΣ απεκάλεσε τύψας διά της ποιμαντορικής ράβδου του την γην, την οποίαν ο Α΄ της ελευθέρας Ελλάδος Βασιλεύς επάτει, και την οποίαν είχον ποτίση και δοξάση τα τέκνα ΜΟΥ διά του αίματός των.»
«Ναί! ΜΕΓΑΛΕΙΟΤΑΤΕ, είπεν ο τον τελευταίον ασπασμόν εξ ονόματος συμπάσης της Ελληνικής πατρίδος δους εις τον Μάρκον ΜΟΥ, ότε, τελουμένης της της ανακομιδής των οστών του Μάρκου Μπότσαρη, ο Βασιλεύς Όθων εξέφρασε την εκπληξίν του δι’ όσα ο επιτάφιος ρήτωρ είπεν υπέρ ΕΜΟΥ και των τέκνων ΜΟΥ. — Ναί! — ανέκραξεν οργίλως ο Πορφύριος, επιβεβαιών τους λόγους του ρήτορος, — ΜΕΓΑΛΕΙΟΤΑΤΕ! Η ΑΛΒΑΝΙΑ ΕΓΕΝΝΗΣΕ ΤΟΥΣ ΕΘΝΑΡΧΑΣ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΣΟΥ! Επειδή δ’ ο Βασιλεύς εκείνος, εις ον οι δίκαιοι όσον και βαρείς ούτοι λόγοι, ο κεραυνός ούτος ο εκ των χειλέων του επικηδείου του Μάρκου ΜΟΥ ρήτορος εξελθών και την Ελληνικήν καρδίαν του Όθωνος βαρέως τραυματίσας, επειδή, λέγω, ο Βασιλεύς εκείνος, υπό των λόγων του πρώην Ιεράρχου ΜΟΥ πληγείς, εν καταπλήξει διατελών έτεινε μηχανικώς την δεξιάν και στραφείς προς τον Κώστα Μπότσαρην παρέδωκεν εις αυτόν την μαύρην σφαίραν, ήτις έθραυσε το λευκότερον μέτωπον του Αγώνος και έσβυσε το περιλαμπέστερον άστρον του νέου Ελληνισμού, και την οποίαν διά της ιδίας του χειρός είχε προ μικρού εξαγάγη από το κρανίον του Μάρκου ΜΟΥ, ο εκ των φρικαλέων της Επαναστάσεως σκηνών εκτετραχυμμένος Ιεράρχης, την κίνησιν του Βασιλέως παρεξηγήσας, εστράφη προς τους εκπεπληγμένους παρεστώτας και βρυχώμενος πλέον ανεβόησεν: ΑΛΛΟΙΜΟΝΟΝ ΕΙΣ ΤΟ ΕΘΝΟΣ! — Ο ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΟΥ ΑΓΝΟΕΙ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑΝ ΤΟΥ!»

(Το Αλβανικόν ζήτημα: μελέτη Λεοντίου Κ. Λεοντίου. Aθήνησιν: Εκ του Τυπογραφείου αδελφών Περρή, 1897. σελ. 45 – 47.)

Imzot, mos na lerë pa kave (Muçi Zade, viti 1337 h./1725)

Për sa rrëfejnë myxhizatë,
për shenjtërit që janë vatë,
mos më le bë iftar thatë,
Imzot, mos më lerë pa kahve!

Për hyrmet të Fatimesë,
për të mirët e Mejremesë,
mos më lerë me lëng t’armesë,
Imzot, mos më lerë pa kahve!
……………………….
Imzot, mos më le dë kujdes,
bë iftar me mjaltë pa pekmes,
O imzot, pej teje shpresë … !
Imzot, mos më lerë pa kave!

Dë këtë muaj mubareq,
falna gjynahet se jemi pleq,
për gjithë sa janë meleq,
Imzot, mos më lerë pa kave!

Për ismitë që je Gafur,
për Muhamednë q’është meshhur,
mos më lerë po me bullgur … !
Imzot, mos më lerë pa kave.

Lutiu Zotit Muçi Zade,
se heq bari shumë derde,
se s’ka as pilaf as zerde,
Imzot, mos më lerë pa kave!

shënime:

mubareq: i uruar; meleq: engjëll; ism: emër; Gafur: përdëllyes; meshhur: i famshëm.

Ibn al-ʿArabī & İmadeddin Nesimi

Ibn al-ʿArabī

(28 korrik 1165; Murcia, Valencia—16 nëntor 1240; Damask)
Ibn al-ʿArabī ose Muḥyīeddīn Abū ʿAbdullāh Muḥammed ibn ʿAlī ibn Muḥammed ibn al-ʿArabī al-Ḥātimī al-Ṭāʾī Ibn al-ʿArabī, ose el-Sheykh ul-Ekber, është një mistik dhe filozof i famshëm mysliman që i dha dimensionit ezoterik, të brendshëm, të mendimit Islam shprehjen e tij të parë të plotë filozofike. Veprat e tij më me rëndësi janë „Al-Futūḥāt al-Makkiyyah“ dhe „Fuṣūṣ al-ḥikam“ (1229).
Ibn al-ʿArabī lindi në juglindje të Spanjës, nga gjak i pastër arab dhe gjenealogjia e tij mund të gjurmohet deri te fisi i famshëm arab Ṭāʾī. Arsimin e parë e mori në Sevilla, që në atë kohë ishte një qendër e shquar e studimeve dhe kulturës islamike. Ai ndenji atje për 30 vjet duke studiuar shkencat tradicionale islamike; studioi nën drejtimin e disa mjeshtërve mistikë, ku ra në sy prirja e tij për jetën shpirtërore dhe një inteligjencë jashtëzakonisht e mprehtë. Gjatë këtyre viteve ai udhëtoi mjaft dhe vizitoi shumë qytete të Spanjës dhe Afrikës së veriut, në kërkim të mjeshtërve sufinj që kishin arritur famën dhe një zhvillim të madh në jetën shpirtërore.

Kunvendi i Arbënit, 1703

Konçilli Provincialli o Kunvendi i Arbënit mbëljedhunë ndë vjet njaj mije shtat qint e tre. NDËNË KLEMENTIT I NJIMIDHJETMI PAPË PRETEMADHIT.
Romæ, Typis Sac. Congregationis de Propaganda Fide. Anno MDCCVI. Superiorum Permissu.

Dekreta o ligia
Bam mbë Sinodi të Provincie
s’Arbënie

Na Visk Zmajevicchi për hir të Hyjit, e të Selliesë Apostolike Arqupeshkup i Ntivarit, i Dioklesë, Primat i gjith Shurbisë, Vizitatuer Apostollik i Arbënisë, me mend, e me kshill të fort. Ndershimëvet Zotinive Koepiskupinjëvet tanëve, e të tjerëve të cijt Bive, qi ndodhen mbë Konçill me vollundetë, e me kshilltit për nder’ e labdi të Hyit Pushtueshimi, për të mbajtunit, e të shumuemit të Fesë, të nkthuemit e vesevet për të mirë ligjojmë, nkryenjmë e thomi.

Pjesa e parë.
Kreu i pari

Së besuemit e Fesë
Tue kjenë Feja Katollika,

Nefesi Muharrem Baba

Horasan şehrında geliyor Veli,

Rume qadem basti şahım Durballi,

Derya-i bend idüp nuri ezeli,

Bir anç qum ile şahım Durballi.

Üçler yaylasına bina eyledi,

Ande qırqlar nasip herbiri aldi,

Şahin Babai mekane günderdi,

Dort saat yoltaşi küvet eyledi.

Ande mekan balli baba eyledi,

Meşe aġacınde kiras indırdi,

Kanuni evelde şahım Durballi.

Meridi daġ üstü hacır ettiren,

Dembedem mücizatle hacer ettiren,

Muhammed Alinın rahi yürüden,

Erkani haqtandır şahım Durballi.

Dergahında abü hayat sullari,

Ziyaret iden can olur Caferri,

Leylü nehari üter bülbül canlari,

Medet ya nesli pak şahım Durballi,

Ey Mahzuni terk ol uyma cihana

Bu faninın üç günlıq safasına

Imami zemanın yüz sün [*sür] payına

Günahkarım aman şahım Durballi.

Nefesi Muharrem Baba

Kohët e fundit, më ra në dorë një fletore dervishësh bektashinj të fillim-shekullit të kaluar, në të kish poezi shqip dhe turqisht, me alfabet arab dhe shqip. Mes tyre gjeta edhe këtë të mëposhtmen, Nefesin e Muharrem babait, të cilën e transkriptova sa munda e si munda. Unë nuk di turqisht, ndaj dhe do t’u lutesha që të bëni vërejtjet tuaja apo të na jepni një përkthim në prozë. Të gjitha janë të mirëpritura.

Nefesi Muharrem Baba

Ey günül sandınmi sın derviş oldın

Bu menzil iraqtır çiqma rizaden

Verdigın iqrare sen dare durdın

Haqa niyas eyle çiqma rizaden

Qülhü vell-llahi ehad sen ki uqudın

Mürşit cemalında hatım eyledın

Ayni cem sirrıni ey günül gordın

Kendini hak eyle çiqma rizaden

Muhammed Alidır şeriat tariqat

Haqqa niyaz eyle çiqma rizaden

Hünkar Haci Bektaş behri haqiqat

Sirrıni itme faş çiqma bizaden

Ey Mahzuni bu sirri israri haq

Deryahi umandır sen kendınibaq

Imami zemanım nütkıni bil haq

Canıni feda eyle çiqma rizaden

Sulejman Naibi

Sulejman Naibi ka jetuar në Berat, në kohën e Nezim Frakullës dhe është autor i një divani në gjuhën shqip. (krh. Kristo Frashërin). Sipas një kronogrami turqisht të Mehmed Ashkiut nga Berati me pseudonimin Kadi Lleshi, S. Naibi ka vdekur më 1771:
Edüb tarihıne Aşqi ruhıne fatiha ita,
behişte eyle ya Hadi Suleyman Na‘ibi iskan. (1185 A.H.).

d.m.th.: Shënoi datën Ashkiu, shpirtit të tij i dhuro fatiha,
o Zot fute në xhenet, Sulejman Naibin (1771).

Në një dorëshkrim të teqesë së madhe të bektashinjve në Elbasan, është gjetur një shënim që thotë se ka qenë i martuar në këtë qytet. Prej tij na kanë arritur disa poezi, si për shembull ato me titull:
«Güfte-i Sulayman Nâ‘ib Berâtî der haq-i Nevrûz»
dhe «Zekrar güfte-i Sulayman Nâ‘ib Berâtî».

Baba Meleq Shëmbërdhenji

Baba Meleq Shëmbërdhenji (1842 — 1947), poet bektashi nga Skrapari, u edukua në teqenë e Kajros dhe po aty u bë dervish. Më pas u kthye në atdhe dhe mori pjesë në lëvizjen kombëtare. Shëmbërdhenji mbajti titullin «Baba» në teqenë me të njëjtin emër derisa kjo e fundit u prish më 1914.

Thërres Muhammed Alinë
Së pari e zura mbarë, thërras Muhammed Alinë
E s’më lënë tuke qarë, Haxhi Bektashi Velinë.
Aliu trim’ i Perëndisë, po s’i donte madhëritë
Ky burrë i gjithësisë, kishte udhë mirësitë.

Divani i Nezimit

Kjo është lista e poezive të Divanit të Nezimit, kopja e Lushnjës; me sa di unë, ndodhet diku ne Romë

1. Güfte-i hâqîr-i pür taqsîr der nasîhat-i tâlibân
2. Şikâyet ez halq-i în dahr
3. Bir qarındaş-i ekrem ricâ eyleyup hâtir için îcâd olunan eş‘ârdır
4. Bu qasîde yola giderken tahrîr olundu
5. Bu qasîde Hotin sahrâsında cânânın firâqı sebebinden îcâd olundu
6. Şikâyet ez halq-i bî-hair zi ‘âşq-i haqîqî ve cemâl-i dilber
7. Poezi për nder të Ismail pashës, të birit të Mahmud pashës
8. Vargje me iniciale në rendin e alfabetit arab
9. Behâriyye

Mbi Nezimin

Gjithmonë kam dashur të shkruaj diçka mbi bejtet e Nezimit; dhe fakti qe ky bejtexhi gjithmonë është censuruar, qoftë nga Abdullah Ferhati në vitet ’30, qoftë nga botuesit e Buletinit për Shkencat Shoqërore, për vargje si:

Dexhxhalli të bënjë xhevlan,

As dil ej Mehdi el zaman,

Se na u ndy këjo jetë…

Nga Ba Bai

Dua vetëm të citoj nja dy vargje që i mbaj ende përmendësh nga Nezimi:

Ve lehu der hakân-i mulhid 2
U bë pejda një imansëz,
Një gjidi qafir izansëz
Një domuz e një xhansëz
I daltë shpirti në halet (litar)

Në atë kohë, polemikat letrare kanë qenë goxha të acaruara, kur një njeri me shkollë ulet e përdor të tillë fjalor ndaj njerëzve që mund t’i ketë armiq apo rivalë letrarë.
Unë po ndërtoj një ‘site’ dedikuar krijimtarisë së autorëve aljamiado dhe do t’u-kërkoja ta evitoni termin “bejtexhi” që në ditët e sotme ka marrë një ngjyrim disi negativ dhe të përdorni fjalën aljamiado – lexo ‘alhamiádo’. Pse? Se po i vure diçkaje një emër të lig, ajo gjë bëhet e ligë vetvetiu.
Mund të futeni në http://babaj.wordpress.com/ dhe u-lutem të hiqni këpucët para se të hyni.

Gjithë të mirat.

Gripi i shpendëve dhe shpendi i gripit

Në ligjërimin bisedimor shqiptar kohët e fundit ka hyrë edhe një fjalë e re: melamina (të mos ngatërrohet me melaninën, që e kemi në trup unë e ti, të gjithë, në flokë, lëkurë, sy ett.). E pra, biznesi kinez po bën përpjekje me një lobbing të fuqishëm, që edhe melamina të nisë e të bëjë pjesë në atë përzierje lëndësh që quhet trupi njerëzor e që është mirë ashtu siç është, pa shtesa të pesticideve, ngjyrosësve artificialë e shumë e shumë gjërave të mira që na ka falur nëna Kinë….

Tani kutitë e qumështit «Milk» (qumështit qumësht) me figurën e Pandës

«Chronologie Albanaise» hartuar nga J. G. Kersopoulos

viti 267 Shkelja e Gotëve në Shqipëri e Epir, që rrënojnë vendin. Perandori Marcian i thyen barbarët por më pas bie në luftë kundër gjeneralit romak Aureolus.

279 Probi (M. Aurelius Valerius), perandor ilir (276 – 282) kalon në Iliri dhe nënshtron Gotët.

374 Kuadët, fise gjermane, e Sarmatët

Bejte të Nezimit

نظيم ابرهيم

وله در حقآن ملحد

واله ڬه كن پسه سه منْدوىْ

بوثه نه تى واته ازْپولوىْ

نه غويهْ ايذفته شولوموىْ

موس ايوافته پونا مباره

Gardhet dhe bejtet

Sot, duke dalë nga shtëpia, më ndodhi diçka e papandehur. Mora si përherë „Shtegun e ngushtë dhe plot me baltë“ të konfiguruar nga rrëza e një pallati nga një anë dhe teneqetë e ndryshkura të kopshtit të një shtëpie private, kombinuar me tela me gjëmba, tulla qerpiçi dhe caracë të vetmuar, nga tjetër anë — shteg që të hedh më pas në rrugë të madhe… ç’ të më shohin sytë! Rruga qe mbyllur! Një dorë mizore, a më mirë dora mizore e një mësuesi tetëvjeçareje që kinse është edhe pronari i tokës, kish ngritur një gardh — shihej nga larg që „instalacioni“ ishte bërë shkel-e-shko, nga një amator, jo një artist i zanatit — duke bllokuar udhën. Instalacioni as që krahasohej me veprat e Christo-s (ai që ndau me perde një luginë të tërë në Kaloforni) dhe i mungonte hijeshia e punëve të Renzo Piano-s dhe Richard Rogers-it!

Jeta e Vasil Sakelarit, priftit, Triziniotit

U u leshë ndë ñië mil’lë e shtatë qint e nöntë dhietë shtatë, 1797, gka të lerrëtë e Krishtit. E, kur u shkitshë e u böshë shtatë viet, d’zura grammëtë koine-të ndë Pijadhë -
Pra u pruarshë ndë katunt t’im,